Kampania "Praca czasowa - dyskryminacja stała" jest inicjatywą społeczną, zapoczątkowaną przez organizacje społeczno-polityczną Lewicowa Alternatywa, realizowaną przy współpracy zaprzyjaźnionych związków zawodowych i organizacji społecznych i politycznych (w tym Ogólnopolskiego Związku Zawodowego Inicjatywa Pracownicza).

Celem kampanii jest przeciwstawienie się rozwojowi pracy czasowej - czyli zatrudnienia opartego o tzw. elastyczne formy zatrudnienia (praca na czas określony, za pośrednictwem agencji pracy tymczasowej, na podstawie umów cywilnoprawnych). Tego typu zatrudnienie jest zwykle niczym innym niż zwiększeniem wyzysku i pozbawieniem pracowników szeregu podstawowych praw pracowniczych (do ochrony przed zwolnieniem, do zrzeszania się w związkach zawodowych, do minimalnego wynagrodzenia i ochrony przed zbyt długim czasem pracy).

Co krytykujemy?

Kampania powstała w odpowiedzi na coraz szybszy rozwój pracy czasowej we współczesnej gospodarce. Z roku na rok rośnie liczba pracowników, którzy zatrudniani są na czas określony, wynajmowani od agencji, z którymi zawiera się umowy zlecenia lub umowy o dzieło oraz tych, których zmusza się do zarejestrowania fikcyjnej działalności gospodarczej (samozatrudnieni).

Wszystkich ich, pomimo różnic (stanowisk, branż, płci, sytuacji prawnej), łączy jedno: są dyskryminowani w stosunku do osób zatrudnianych etatowo (na normalną umowę o pracę na czas określony). Pracownicy czasowi są pozbawiani, lub mogą korzystać w ograniczonym stopniu z  podstawowych praw pracowniczych, takich jak:

*        ochrona stabilności zatrudnienia ? zatrudnieni elastycznie są w mniejszym stopniu niż pracownicy etatowi chronieni przed zwolnieniem. Mają krótsze okresy wypowiedzenia i nie posiadają możliwości przywrócenia do pracy po nieuzasadnionym zwolnieniu (w przypadku osób pracujących na czas określony). Ponadto, osoby zatrudniane na podstawie umów cywilnoprawnych w ogóle  nie są chronione przed zwolnieniem - pracodawca w każdej chwili może zakończyć z "współpracę" nimi.

*        gwarancja minimalnego wynagrodzenia za pracę - w przypadku umów cywilnoprawnych w ogóle nie stosuje się terminu "płaca minimalna" - wynagrodzenie może  być dowolnie niskie. Pozostali pracownicy czasowi mogą być łatwo zmuszeni do pracowania za pensje niższe od pensji pracowników etatowych. pomimo, że obie grupy często wykonują taką samą pracę. Dodatkowo, poprzez możliwość łatwego zwolnienia, dochód  pracowników czasowych jest ciągle niepewny, przez co nie mogą  planować swojego życia osobistego i rodzinnego;

*        prawo do odpoczynku - będąc osobą zatrudnioną  czasowo można zostać zmuszonym do pracy dużo dłużej niż 8 godzin dziennie i 5 dni w tygodniu, a także mieć ograniczoną możliwość skorzystania z urlopu. Jest to możliwe ponieważ w przypadku umów cywilnoprawnych nie stosuje się norm czasu pracy obowiązujących wobec pracowników zatrudnianych na umowy o pracę. Pozostali pracownicy czasowi ? pracujący na umowy o prace na czas określony i zatrudniani przez agencje ? choć powinny ich obowiązywać takie same normy jak pracowników etatowych, często nie mogą wyegzekwować swoich praw ponieważ pracodawca może ich zastraszać możliwością szybkiego zwolnienia;

*        możliwość korzystania z systemu zabezpieczenia socjalnego - pracownicy czasowi są dużo gorzej zabezpieczeni przed ryzykiem braku dochodu, w przypadku choroby, zwolnienia z pracy, czy starości. Przykładowo, w polskim systemie emerytalnym, wysokość emerytury zależy od wysokości zarobków i jest tym wyższa im dłuższe i "pełniejsze" zatrudnienie - a więc osoba pracująca dorywczo, z przerwami pomiędzy kolejnymi czasowymi zleceniami lub chwilowymi umowami na czas określony, jest zagrożona znaczącym obniżeniem wysokości przyszłej emerytury. Podobna sytuacja ma miejsce w przypadku systemu zasiłków dla bezrobotnych, które przysługują dopiero po roku nieprzerwanej pracy (pracownicy czasowi nie zawsze są zatrudniani przez taki okres czasu). Zatrudniani czasowo mają więc ograniczony dostęp do podstawowych systemów chroniących przed biedą i wykluczeniem społecznym.

*        prawo do zrzeszania się w związkach zawodowych -  wiele regulacji prawnych odnoszących się do pracy czasowej faktycznie uniemożliwia realne zaangażowanie osób zatrudnianych elastycznie w związki zawodowe. Pracujący na umowach cywilnoprawnych w ogóle nie są traktowani jak pracownicy, o których prawa związki mogą walczyć za pomocą środków przewidzianych w "Ustawie o związkach zawodowych", pracownicy agencyjni nie mogą się zrzeszać w związki na terenie zakładu gdzie wykonują pracę ? mogą jedynie działać w związkach "na terenie" agencji, natomiast osoby zatrudniane na czas określony nie zawsze mogą korzystać z wszystkich uprawnień przysługujących związkowcom.

Metody działania

Akcja "Praca czasowa - dyskryminacja stała" jest kampanią społeczną. Jej celem jest bezpośrednie działanie na rzecz pracowników czasowych: informowanie ich o przysługujących im prawach, pomoc w organizowaniu się, nagłaśnianie przypadków nadużywania pracy czasowej oraz długofalowe działanie na rzecz zmiany sytuacji na rynku pracy ? zapewnienie każdemu stabilnego zatrudnienia z gwarantowanym pełnym zakresem praw pracowniczych i socjalnych. Chociaż kampania jest otwarta na organizacje polityczne, to nie może ona służyć kampaniom wyborczym poszczególnych ugrupowań, a jedynie wspólnemu działaniu w konkretnej sprawie.

O co walczymy?

W chwili obecnej domagamy się:

*        zmiany statusu zatrudnienia tych pracowników czasowych, którzy wykonują pracę pod nadzorem przełożonych, w ściśle określonym miejscu i wyznaczonym czasie przez okres dłuższy niż miesiąc i zatrudnienia ich na normalne umowy o pracę (na czas nieokreślony);

*       ograniczenia możliwości stosowania umów cywilnoprawnych do zatrudniania pracowników;

*        objęcia pracowników agencji pracy tymczasowej wszelkimi regulacjami prawnymi (regulaminami pracy i wynagrodzeń, układami zbiorowymi itd.) firm które ich wynajmują i w których wykonują oni swoją pracę;

*        zapewnienia wszystkim pracownikom najemnym ? bez względu na status prawny - prawa do minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz prawa do odpoczynku (maksymalnego dziennego, tygodniowego, miesięcznego i rocznego limitu czasu pracy oraz prawa do płatnego i bezpłatnego urlopu wypoczynkowego).

Zaangażuj się!

Kampania jest otwarta dla wszystkich organizacji społecznych oraz osób indywidualnych, które przeciwstawiają się wyzyskowi i niestabilności zatrudnienia. Jesteśmy zainteresowani we współpracy ze związkami zawodowymi (zarówno lokalnymi komisjami zakładowymi, jak i federacjami branżowymi), stowarzyszeniami oraz grupami politycznymi ? o ile ich  priorytetem pozostaje chęć działania na rzecz pracowników czasowych, a nie autopromocja czy krókotrwały rozgłos.